Bireysel Güvenlik

Kurtarma İfadesi Dolandırıcılığı: Kripto Cüzdanını Koru

Kurtarma ifadesi dolandırıcılığı nasıl işler? Sahte destek, airdrop ve cüzdan doğrulama tuzaklarını tanı, ifaden ele geçtiyse kalan varlığı hemen taşı.

Yazan: AltaySec AkademiSon güncelleme: 13 Ekim 20266 dk okuma

Kurtarma ifadesi dolandırıcılığı, kripto cüzdanını geri açan 12 ya da 24 kelimelik diziyi senden alıp cüzdanını boşaltma yöntemidir. Kısa cevap şu: bu kelimeleri soran herkes dolandırıcıdır. MetaMask ve Ledger gibi cüzdan sağlayıcıları, ifadeyi hiçbir zaman istemediklerini açıkça yazıyor. Tuzaklar sahte destek, cüzdan doğrulama sayfası ve ödül teklifi kılığında gelir.

Kurtarma ifadesi nedir, neden bu kadar değerli?

Kurtarma ifadesi, kendi yönettiğin bir kripto cüzdanının ana anahtarıdır. Cüzdanı yeni bir cihaza kurmak ya da kaybolan telefondan sonra geri açmak için kullanılır. MetaMask'ın güvenlik sayfasına göre bu ifadeyi ya da özel anahtarı bilen herkes hesaplardaki varlıkları kontrol edebilir ve başka adreslere gönderebilir.

Bu ifadeyi bir parola gibi düşünme. Üç fark var:

Değiştirilemez. Ele geçtiyse tek çare yeni bir cüzdan açıp varlıkları taşımaktır.
Kimse senin yerine kurtaramaz. MetaMask, destek ekibinin kaybolan bir ifadeyi geri getirmesinin mümkün olmadığını yazıyor.
İşlem geri alınmaz. FTC'ye göre kripto ödemeleri genellikle geri döndürülemez ve kart ödemelerindeki yasal korumaları taşımaz.

Kripto varlığını nerede tuttuğun da önemlidir.

	Kripto platformundaki hesap	Kendi yönettiğin cüzdan
Girişi ne sağlar	E-posta, parola ve iki adımlı doğrulama	Kurtarma ifadesi ve cihazdaki anahtar
Bir şey olursa	Platformun destek ve güvenlik süreçleri devreye girer	Senin dışında kimse müdahale edemez
En sık tuzak	Sahte giriş sayfası, kod isteme	İfadeyi ya da imzayı ele geçirme

Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcıları, yani alım satım platformları ve saklama kuruluşları, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) izniyle çalışır. Kullandığın platformun adını SPK'nın faaliyette bulunanlar listesinde kontrol edebilirsin. Platform hesabını korumak için iki adımlı doğrulamayı aç.

Kurtarma ifadesi dolandırıcılığı hangi yollarla gelir?

Dolandırıcı ifadeyi doğrudan istemekten çekinmez, ama bunu bir bahanenin içine saklar.

Tuzak	Nasıl görünür	Gerçekte ne ister
Sahte destek	Sosyal medyada sorununa yanıt veren "destek" hesabı ya da sahte numara	Cüzdanı "senkronize etmek" için kelimeleri
Cüzdan doğrulama	"Cihazın risk altında, cüzdanını doğrula" e-postası	Sahte sayfada kelimeleri yazmanı
Sahte uygulama	Gerçeğine benzeyen cüzdan uygulaması ya da tarayıcı eklentisi	Kurulumda girdiğin ifadeyi
Airdrop ve ödül	"Ücretsiz token kazandın, cüzdanını bağla"	İfadeyi ya da bir harcama izni imzasını
Yakın ilişki	Yatırımda "yardım eden" bir arkadaş ya da sevgili	Cüzdanı onun kurması, kelimeleri onun görmesi
Kurtarma teklifi	"Çalınan paranı geri getiririz"	Ön ücret ve yeni bilgi

Ledger'ın uyarı sayfası ilginç bir hileyi de anlatıyor. Dolandırıcı, kurbanın e-posta adresiyle gerçek destek sistemine bir talep açar. Kurban şirketten otomatik ve gerçek bir onay e-postası alır. Hemen ardından dolandırıcı arar ve hesabın risk altında olduğunu söyler. Gerçek e-posta, sahte aramayı inandırıcı kılar. Ledger, senin açmadığın bir destek talebi e-postası gelirse buna yanıt verip talebi senin açmadığını bildirmeni öneriyor.

Cüzdan uygulamasını ya da tarayıcı eklentisini yalnız sağlayıcının resmî sitesindeki bağlantıdan indir. Arama sonuçlarındaki reklamlar sahte kopyaya götürebilir. Yeni bir cüzdan oluşturduğunda ifade sana gösterilir. Senden ifade isteyen ekran ise mevcut bir cüzdanı içe aktarma ekranıdır. Sana bir mesajla gönderilen uygulama hemen bu ekranı açıyorsa kurulumu bırak.

Tanınmış bir ismin yüzüyle yapılan "kripto hediye" videoları da bu düzenin parçası olabilir. Görüntü ve ses taklidinin nasıl yapıldığını deepfake dolandırıcılığı yazısında anlattık. Genel oltalama işaretleri için phishing rehberine bak.

Airdrop ve cüzdan bağlama tuzakları nasıl işler?

Her tuzak ifadeni istemez. Bazı sahte sayfalar cüzdanını bağlamanı ve bir işlemi onaylamanı ister. Onayladığın şey bir harcama izni olabilir. Bu izin, sayfanın arkasındaki sözleşmeye varlıklarını senin adına çekme yetkisi verir. İfaden güvende olsa bile cüzdan boşalabilir.

MetaMask'ın önerisi kısa: onaya basmadan önce uygulamanın gerçekte ne istediğini kontrol et. Pratikte bu şu demektir:

Bağlantıyı mesajdan ya da reklamdan değil, projenin resmî sitesinden aç.
Onay ekranında hangi tokenın, hangi tutarda ve kime açıldığını oku. "Sınırsız" bir izin istendiyse dur.
Anlamadığın bir imza isteğini onaylama.
Cüzdanına kendiliğinden gelen ve adında bağlantı geçen bilinmeyen tokenlarla etkileşime girme.
Deneme işlemleri için ayrı, içinde az varlık olan bir cüzdan kullan. Büyük tutarı ayrı tut.

Daha önce verdiğin izinleri cüzdanının ya da kullandığın blok zinciri gezgininin izin ekranından gözden geçirebilirsin. Tanımadığın ve artık kullanmadığın izinleri kaldır. İzin kaldırmanın da bir ağ ücreti olabilir.

Kurtarma ifadesini nasıl saklarsın?

İyi saklama, tuzakların çoğunu baştan boşa çıkarır.

İfadeyi kâğıda yaz ve çevrimdışı, güvenli bir yerde tut. İkinci kopyayı ayrı bir yerde sakla.
Fotoğrafını çekme. Bulut notuna, e-postaya, mesajlaşma uygulamasına yazma. Ekran görüntüsü alma.
İfadeyi hiçbir web sitesine, forma ya da sohbet penceresine yazma. Ledger'ın kuralı nettir: 24 kelime yalnız doğrudan cihazın kendisine girilir.
Büyük tutarlar için donanım cüzdanı kullan. İşlem cihazın kendi ekranında onaylanır.
Cüzdanı açan parolayı ayrı ve güçlü tut. Genel parola alışkanlıkları için parola yöneticisi rehberine bakabilirsin.

Gizli anahtar ile açık adres arasındaki ilişkinin mantığını öğrenmek istersen asimetrik şifreleme dersi iyi bir başlangıçtır. Bu temeli Siber Güvenlik Temelleri yolunda bulabilirsin.

İfaden ele geçtiyse ya da varlığın çalındıysa ne yaparsın?

Hız burada her şeydir. Dolandırıcı cüzdanın tamamını tek seferde boşaltmamış olabilir.

Kalan varlığı taşı. Temiz bir cihazda yeni bir cüzdan oluştur, yeni ifadeyi kâğıda yaz ve eski cüzdanda kalan her şeyi oraya gönder. Eski ifadeyi bir daha kullanma.
Bankanı ve platformu ara. Kartla ya da banka transferiyle kripto aldıysan bankanı resmî müşteri hizmetleri numarasından ara, kartı ya da hesabı kapattır ve işleme itiraz et. Paranın geçtiği bir kripto platformu varsa onun resmî destek kanalına da bildir.
Kayıtları sakla. İşlem kimliklerini (transaction hash), senin ve alıcının adreslerini, tarih ve saatleri, yazışmaları ve sahte sayfanın ekran görüntüsünü topla.
Şikâyette bulun. Kayıtlarla en yakın polis merkezine, jandarmaya ya da Cumhuriyet Başsavcılığına başvur. Bilişim sistemleri araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılık Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine göre nitelikli dolandırıcılıktır.
Sahte siteyi bildir. Adresi USOM'a ilet. USOM'un ihbar süreçleri artık Siber Güvenlik Başkanlığı ihbar sayfasından yürütülüyor.

Sonra ikinci dalgaya hazır ol. FBI'ın İnternet Suçları Şikâyet Merkezi (IC3), Haziran 2024'te kripto dolandırıcılığı mağdurlarını hedef alan sahte hukuk bürolarına karşı uyarı yayımladı. IC3'e göre bu kişilerin Şubat 2023 ile Şubat 2024 arasındaki mağdurları 9,9 milyon doları aşan kayıp bildirdi. Uyarının özü şu: kolluk, soruşturma için mağdurdan ücret almaz.

Kripto yatırımı öneren birine nasıl yaklaşırsın?

İfade dolandırıcılığı çoğu zaman bir yatırım hikâyesiyle başlar. FTC'nin iki cümlesi bu konuda iyi bir pusula: dolandırıcılar kazancı garanti eder ve yalnız dolandırıcılar ödemeyi kripto olarak ister.

Sana kripto öneren kişi bir sohbet grubundaysa WhatsApp yatırım grubu dolandırıcılığı yazısına, internetten tanıştığın biriyse romantik dolandırıcılık yazısına bak. Banka hesabından izinsiz para çıktıysa hesaptan izinsiz para çekildi rehberindeki ilk gün planını izle.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Kurtarma ifademi destek ekibine verebilir miyim?

Hayır. Kurtarma ifadesini bilen herkes cüzdanındaki varlıkları başka bir adrese taşıyabilir. MetaMask ve Ledger gibi cüzdan sağlayıcıları, kendi destek ekiplerinin de bu kelimeleri hiçbir zaman istemeyeceğini açıkça yazıyor. İfadeyi soran kişi kendini destek, borsa çalışanı ya da yazılımcı olarak tanıtsa da dolandırıcıdır. Konuşmayı hemen bitir.

Kurtarma ifadem ele geçtiyse ne yapmalıyım?

Zaman kaybetmeden temiz bir cihazda yeni bir cüzdan oluştur ve eski cüzdanda kalan varlıkları oraya taşı. Eski ifadeyi bir daha kullanma. İşlem kimliklerini, adresleri ve yazışmaları sakla. Ardından en yakın polis merkezine, jandarmaya ya da Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulun ve sahte siteyi USOM'a bildir.

Çalınan kripto parayı geri getirebilir misiniz diyenlere güvenilir mi?

Hayır. FBI'ın İnternet Suçları Şikâyet Merkezi, kripto dolandırıcılığı mağdurlarını hedef alan sahte hukuk bürolarına karşı uyarı yayımladı. Bu kişiler ön ödeme ya da banka bilgisi ister. FBI'a göre kolluk, suç soruşturması için mağdurdan ücret almaz. Ücret karşılığında kesin iade vaat eden kimseye para ya da kişisel bilgi verme.

Kurtarma ifadesini nerede saklamalıyım?

İfadeyi kâğıda yaz ve çevrimdışı, güvenli bir yerde sakla. İkinci bir kopyayı ayrı bir yerde tut. Fotoğrafını çekme, bulut notuna, e-postaya ya da mesajlaşma uygulamasına yazma. İfadeyi hiçbir web sitesine girme. Ledger, kelimelerin yalnız doğrudan cihazın kendisine girilmesi gerektiğini belirtiyor. Büyük tutarlar için donanım cüzdanı riski azaltır.

Airdrop ya da ücretsiz token teklifleri güvenli mi?

Tanımadığın kaynaktan gelen airdrop teklifi çoğu zaman tuzaktır. Sayfa ya kurtarma ifadeni sorar ya da cüzdanını bağlayıp bir izin imzalamanı ister. İmzaladığın izin, varlıklarını harcama yetkisi verebilir. Cüzdanına kendiliğinden gelen bilinmeyen tokenlarla etkileşime girme ve onay ekranında ne istendiğini anlamıyorsan imzalama.

kripto
kurtarma ifadesi
cüzdan güvenliği
airdrop
sahte destek

İlgili yazılar

Okuduğunu uygula.

Yollarda ders ders ilerle, alıştırmalarla pekiştir.

Başla