Terimler ve tanımları

Bütünlük

Verinin izinsiz değişmediği güvencesidir; hash karşılaştırması bunu kanıtlar.

CVE

Yayınlanmış bir zafiyete verilen benzersiz kayıt numarasıdır.

Erişilebilirlik

Sistemin ihtiyaç anında ayakta ve ulaşılabilir kalmasıdır.

En az yetki

Her hesaba yalnız işini gören en küçük izni verirsin.

Exploit

Sömürü kodu; bir açığı tetikleyip somut etki üreten hazır araçtır.

Gizlilik

Veriyi yalnız yetkili kişilerin okuyabilmesi ilkesidir.

Payload

Yük; zafiyeti tetiklemek için gönderilen veri parçasıdır.

Saldırı yüzeyi

Dışarıdan ulaşılabilen her varlık: site, port, çalışan, e-posta.

Tehdit modeli

Kimin neyi hedeflediğini ve hangi yolu seçeceğini haritalarsın.

Zafiyet

Sistemde saldırganın kötüye kullanabileceği kusurdur.

Zero-day

Sıfırıncı gün; yaması çıkmamış, satıcının bilmediği açıktır.

CSRF

Cross-Site Request Forgery; kurbanın oturumuyla istemediği isteği attırırsın.

Durum kodu

HTTP yanıtının sonucunu özetleyen üç haneli sayıdır.

HttpOnly

Çerezi JavaScript'ten gizleyen bayraktır; XSS'in çerez çalmasını zorlaştırır.

IDOR

Insecure Direct Object Reference; kimliği değiştirip başkasının kaydını okursun.

Oturum çerezi

Sunucunun seni her istekte tanımasını kuran küçük kimlik verisidir.

Parametrik sorgu

Girdiyi koddan ayıran sorgu biçimidir; SQLi'yi kökten kapatır.

Secure bayrağı

Çerezin yalnız HTTPS üzerinden gitmesini zorunlu kılar.

SQLi

SQL Injection; girdinin veritabanı sorgusuna kod olarak karışmasıdır.

SSRF

Server-Side Request Forgery; sunucuyu senin seçtiğin adrese istek atmaya iter.

SSTI

Server-Side Template Injection; şablon motoru girdiyi kod olarak işler.

XSS

Cross-Site Scripting; saldırganın betiği kurbanın tarayıcısında çalışır.

Banner

Servisin bağlantıda kendini tanıttığı yazılım ve sürüm satırıdır.

DNS

Alan adını IP adresine çeviren ad çözümleme sistemidir.

Netcat

Ham TCP bağlantısı açan, dinleyici de kurabilen küçük ağ aracıdır.

Nmap

Açık portları ve servis sürümlerini tarayan standart keşif aracıdır.

Port

Bir cihazdaki tek bir servise açılan numaralı kapıdır.

TCP el sıkışması

SYN, SYN-ACK ve ACK sırasıyla kurulan bağlantı başlangıcıdır.

UDP

El sıkışma yapmadan paket atan, hızlı ama garantisiz taşıma katmanıdır.

awk

Satırı sütunlara ayırıp istediğin alanı çeken metin aracıdır.

Boru

Pipe; bir komutun çıktısını sonraki komuta girdi olarak akıtır.

chmod

Dosya izinlerini değiştiren komuttur; +x çalıştırma bitini ekler.

cron

Komutları zamanlanmış çalıştıran servistir; yazılabilir görev kalıcılık açar.

grep

Desene uyan satırları dosyadan süzüp ekrana basar.

ss

Dinleyen portları ve bağlı süreçleri listeleyen komuttur.

sudo -l

Hesabının şifresiz çalıştırabildiği komutları listeler.

SUID

Programı dosya sahibinin yetkisiyle çalıştıran özel izin bitidir.

Aşırı yetkilendirme

Modele işine yetmeyecek kadar geniş araç ve veri erişimi vermektir.

Çıktı denetimi

Model yanıtını kullanıcıya vermeden önce sır ve PII desenlerine karşı tararsın.

Dolaylı enjeksiyon

Emir modelin okuduğu içeriğe saklanır; kurban emri hiç görmez.

Eğitim verisi çıkarımı

Modelin ezberlediği nadir dizileri uygun istemle geri çekmektir.

Guardrail

Model girdisini ve çıktısını denetleyen ek savunma katmanıdır.

Jailbreak

Modelin güvenlik kurallarını rol veya kurguyla aşma denemesidir.

PII

Kişiyi tanımlayan veri: TCKN, telefon numarası, e-posta, ev adresi.

Prompt injection

Veri içindeki cümlenin modele talimat gibi çalışmasıdır.

Sistem istemi

Modele rolünü ve sınırlarını veren gizli başlangıç talimatıdır.

Ayrıcalık yükseltme

Sınırlı hesaptan root veya yönetici yetkisine geçiştir.

Kalıcılık

Saldırganın yeniden başlatmadan sonra da erişimini koruma yöntemidir.

Kapsam

Yazılı izinle test edebileceğin sistemlerin sınırıdır.

Lateral hareket

İlk ele geçirilen makineden ağdaki diğerlerine geçiştir.

Sızdırma

Exfiltration; ele geçirilen veriyi hedeften dışarı taşıma adımıdır.

Sorumlu ifşa

Bulduğun açığı önce sahibine özel bildirir, düzeltmesi için süre tanırsın.

Ters kabuk

Reverse shell; hedef sana geri bağlanır, güvenlik duvarını sık aşar.

Delil zinciri

Kanıtın kimde ne zaman kaldığını belgeleyen kayıttır.

IOC

Indicator of Compromise; saldırının bıraktığı iz: hash, IP, alan adı.

Kaba kuvvet

Parolayı deneme yanılmayla kırar; logda yoğun başarısız giriş bırakır.

MITRE ATT&CK

Saldırgan taktik ve tekniklerini ortak sözlükte toplayan çerçevedir.

SIEM

Logları tek yerde toplayıp kural ve alarm üreten sistemdir.

Sınırlama

Containment; bulaşmış makineyi ağdan ayırıp yayılmayı durdurma aşamasıdır.

Tehdit avı

Alarm beklemeden, hipotezle saklı saldırganı arama çalışmasıdır.

Temel çizgi

Baseline; normalin ölçüsüdür, sapmayı ancak buna göre görürsün.

Attack-defense

Her takımın aynı servisi hem savunup hem de vurduğu CTF biçimidir.

Flag

Bir labın çözüldüğünü kanıtlayan gizli dizedir. Biçim: ALTAY{...}

Jeopardy

Kategorilere bölünmüş bağımsız sorulardan oluşan klasik CTF biçimidir.

Pwn

Bellek hatalarını kullanıp hedefte kod çalıştırma kategorisidir.

Rev

Tersine mühendislik; derlenmiş programın ne yaptığını kaynak olmadan çözersin.

Write-up

Bir çözümü adım adım anlatan, tekrar edilebilir çözüm yazısıdır.

Asimetrik şifreleme

Açık anahtar şifreler, gizli anahtar çözer; RSA tipik örnektir.

Base64

Veriyi metne çeviren kodlamadır; şifreleme değildir, herkes çözer.

Hash

Veriden sabit uzunlukta, geri döndürülemeyen özet üretir.

Salt

Parola özetine eklenen rastgele değerdir; hazır tablo saldırısını kırar.

Simetrik şifreleme

Şifreleme ve çözme aynı anahtarla yürür; AES tipik örnektir.

TLS

HTTP'ye şifreli kanal ekleyen protokoldür; HTTPS'in altında çalışır.

Alt alan taraması

Bir alan adına bağlı isimleri açık kayıtlardan toplama işidir.

Google dork

Arama operatörleriyle sitede unutulmuş dosya ve panelleri bulursun.

Pasif keşif

Hedefe paket göndermeden, açık kaynaklardan bilgi toplamaktır.

Sertifika şeffaflığı

Açık CT loglarından alan ve alt alan isimlerini çıkarırsın.

Wayback

Bir sayfanın eski sürümlerini arşivden okuma yöntemidir.

WHOIS

Alan adının kayıt tarihini ve iletişim bilgisini gösteren sorgudur.