Hesabımdan İzinsiz Para Çekildi: İlk 24 Saatte Ne Yapmalı?

Hesabımdan izinsiz para çekildi diyorsan ilk iş, bankanı resmî müşteri hizmetleri numarasından aramak ve kartını ya da hesabını kapattırmaktır. Aynı aramada işleme itiraz et ve kayıt numarası al. Ardından kayıtları topla ve en yakın polis merkezine, jandarmaya ya da Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulun. İlk saatler sonucu en çok etkileyen zamandır.

Hesabımdan izinsiz para çekildi: ilk 15 dakikada ne yaparsın?

Panik normaldir, ama sıra önemlidir. Şu adımları bu sırayla yap:

1. Bankayı ara. Numarayı kartının arkasından, bankanın resmî sitesinden ya da uygulamasından al. Sana gelen bir aramayı, SMS'teki numarayı ya da arama sonucundaki reklamı kullanma.
2. Her şeyi kapattır. Kartı, hesabı, internet ve mobil bankacılığı geçici olarak kapattır. Beklerken banka uygulamasından kartı kendin de geçici olarak kapatabilirsin.
3. İşlemleri tek tek bildir. Tarih, saat, tutar ve alıcı bilgisiyle tanımadığın her işleme itiraz et. Kayıt numarasını, görüşme saatini ve görüştüğün kişinin adını yaz.
4. Cihazı ayır. Olay bir uygulama kurmanla ya da ekran paylaşmanla başladıysa telefonun ya da bilgisayarın internetini kes. Bankayı mümkünse başka bir telefondan ara.

Bankan seni arayıp şifreni, SMS kodunu ya da mobil onayını istemez. Türkiye Bankalar Birliği'nin dolandırıcılık rehberi bunu açıkça yazıyor. Olay böyle bir aramayla başladıysa yöntemin tamamını AnyDesk dolandırıcılığı yazısında bulabilirsin. Bu yazı, para çıktıktan sonraki günlere odaklanıyor.

İşlemin türüne göre ne değişir?

Paranın nasıl çıktığı, elindeki yolu belirler.

Kart harcamalarında bankaların yürüttüğü itiraz sürecine ters ibraz da denir. İş Bankası'nın açıklamasına göre yetkisiz işlemlerde işyeriyle önce görüşmek gerekmez ve bankaya vakit kaybetmeden ulaşmak gerekir. Aynı açıklamaya göre başvuru çoğu durumda 120 gün içinde yapılmalı ve sonuçlanması 180 güne kadar sürebilir. Süreler bankaya göre değişir, kendi bankana sor.

Adına bilmediğin bir kredi kullandırıldıysa Kredi Kayıt Bürosu'nun Findeks hizmetindeki risk raporunda sahip olduğun kredili ürünleri görebilirsin. Adına açılmış bilinmeyen bir hat için e-Devlet'teki Mobil Hat Sorgulama hizmetine bak.

Kart sahibi zarardan ne kadar sorumludur?

Kart için kanunda açık bir kural var. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu'nun 12. maddesine göre kart ya da kart bilgileri kaybolur veya çalınırsa, kart sahibi bildirimden önceki yirmi dört saat içinde yapılan hukuka aykırı kullanımdan 150 lira ile sınırlı sorumludur.

Aynı madde iki istisna koyuyor:

• Hukuka aykırı kullanım kart sahibinin ağır ihmaline ya da kastına dayanıyorsa sınır uygulanmaz.
• Bildirim yapılmazsa sınır uygulanmaz.

Bu kuralın sana söylediği şey basit: fark ettiğin anda bildir ve bildirimin saatini kanıtlanabilir biçimde sakla. Kodu ya da kart bilgisini kendin paylaştıysan durumu saklama. Bankanın ve gerekirse mahkemenin bunu nasıl değerlendireceği olayın ayrıntılarına bağlıdır. Hesaptan yapılan transferlerde süreç farklı işleyebilir. Ayrıntı için bir avukattan destek al.

Doğrulama kodunun neden bu kadar belirleyici olduğunu doğrulama kodu dolandırıcılığı yazısında anlattık.

Hangi kayıtları toplamalısın?

Kayıtlar hem banka itirazının hem şikâyetin dayanağıdır. Tek bir klasörde, tarih sırasıyla topla.

Sahte sayfa hâlâ açıksa kapatmadan önce adres çubuğu görünecek şekilde ekran görüntüsünü al. Mesajları ve arama kayıtlarını silme. Belgelerin kopyasını ver, asılları sende kalsın.

Şikâyeti nereye ve nasıl yaparsın?

Bankaya itirazdan sonra resmî şikâyet gelir.

1. Kolluk ya da savcılık: Kayıtlarınla en yakın polis merkezine, jandarmaya ya da Cumhuriyet Başsavcılığına başvur. Olayı tarih sırasıyla, kısa ve somut anlat. Şikâyet numarasını ve tarihini sakla.
2. USOM: Sahte site ya da zararlı bağlantı varsa adresi USOM'a bildir. USOM'un ihbar süreçleri artık Siber Güvenlik Başkanlığı ihbar sayfasından yürütülüyor.
3. Acil durum: Can güvenliğini tehdit eden bir durum varsa 112'yi ara.

Hukuki çerçeve birkaç maddeye dayanır. Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesi, bilişim sistemlerini ya da bankaları araç olarak kullanarak ya da kendini banka çalışanı veya kamu görevlisi olarak tanıtarak işlenen dolandırıcılığı nitelikli sayar. Bu hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Başkasının kartını rızası olmadan kullanmak 245. maddede ayrıca suçtur. Cihazına izinsiz erişildiyse 243 ve 244. maddeler de gündeme gelebilir.

Banka itirazını reddederse ne yaparsın?

İtirazın reddedilirse yol bitmez.

• Yazılı gerekçe iste. Kararın neye dayandığını bilmeden sonraki adımı seçemezsin.
• BDDK'ya başvur. BDDK'nın elektronik şikâyet sistemi bankalar hakkındaki şikâyetleri alır. BDDK, şikâyeti bankaya iletir ve gelen yanıtla birlikte değerlendirir. Sistemin kendi notu, önce bankaya başvurmanın sonucu hızlandıracağını söylüyor.
• Tüketici hakem heyeti: 6502 sayılı Kanun'a göre her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur. Başvuruyu e-Devlet'teki Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru İşlemi hizmetinden yapabilirsin.
• Avukat: Tutar büyükse ya da hesap transferi söz konusuysa bir avukattan destek al.

Sonraki günlerde nelere dikkat edersin?

Dolandırıcılar mağduru ikinci kez hedef alabilir. "Paranı geri alırız" diyerek ücret isteyenlere ve banka adına arayıp yeni kod isteyenlere güvenme.

Kendi tarafında şunları yap:

1. Parolaları temiz bir cihazdan değiştir. Banka, e-posta ve e-Devlet parolalarını yenile. e-Devlet için e-Devlet şifrem çalındı yazısındaki adımları izle.
2. Cihazı kontrol et. Tanımadığın uygulamaları ve uzaktan erişim programlarını kaldır. Belirtiler için telefonum hacklendi mi yazısına bak.
3. Limitleri düşür. BDDK'nın bilgi sistemleri yönetmeliği, bankaların müşterilere günlük işlem limiti ve güvenli alıcılar listesi gibi ek güvenlik önlemleri sunmasını istiyor. Bunları ihtiyacına göre ayarla.
4. Bildirimleri aç. Her işlemde anında bildirim almak, bir sonraki izinsiz hareketi dakikalar içinde yakalamanı sağlar.

Olay bir SMS bağlantısıyla başladıysa aynı tuzağa tekrar düşmemek için sahte kargo ve banka SMS'leri yazısını oku. Sahte mesaj ve aramayı ayırt etme refleksini Olta oyununda da çalışabilirsin.

Yakınının hesabından para çıktıysa nasıl yardım edersin?

Dolandırılan kişi çoğu zaman utanır ve bunu saklamak ister. Oysa her saatlik gecikme bankanın yapabileceklerini azaltır. Yardım ederken şu sırayı izle:

1. Suçlama ve "nasıl inandın" diye sorma. Önce sakinleştir.
2. Bankayı birlikte arayın. Konuşmayı hesap sahibi yapsın, sen not tut.
3. Kayıtları birlikte toplayın: arama geçmişi, mesajlar, dekontlar.
4. Şikâyete birlikte gidin. Olayı tarih sırasıyla yazmasına yardım et.
5. Telefonunu birlikte kontrol edin. Tanımadığı uygulamaları kaldırın, banka uygulamasındaki limitleri düşürün.

Ailece tek bir kural koyun: para, kod ya da uygulama isteyen her aramada telefonu kapatıp önce birbirinizi arayın.

Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi: 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu
• BDDK: Elektronik şikâyet sistemi
• İş Bankası: Ters ibraz (chargeback) nedir, başvurusu nasıl yapılır?
• Türkiye Bankalar Birliği: Dolandırıcılık Eylemleri ve Korunma Yöntemleri (2022)
• Mevzuat Bilgi Sistemi: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu