Çocuğumu İnternette Nasıl Korurum? Ebeveyn Rehberi

TÜİK'in 2024 Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'na göre 6-15 yaş arasındaki çocukların yüzde 91,3'ü internet kullanıyor. Bu oran 2021'de yüzde 82,7'ydi. Üstelik 6-10 yaş grubunun yüzde 53,5'i sosyal medyada. TÜİK bu soruda YouTube'u da sosyal medya saydı. Yani soru "çocuğum internete girsin mi" değil. Soru, "girdiğinde onu ne koruyacak".

2026 sonbaharı ebeveynler için ayrıca önemli. Türkiye'de 15 yaş altına sosyal medya hesabını yasaklayan kural 1 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor. Bu rehberde yasanın ne getirdiğini, telefon ve ev internetinde hangi ayarları açacağını ve çocuğunla nasıl konuşacağını yaş yaş bulacaksın.

Çocuğunu internette korumaya nereden başlamalısın?

Çocuğunu internette korumaya üç katmanla başla: ev internetinde ve telefonda teknik sınırlar, yaşa uygun aile kuralları ve kötü bir şey olduğunda sana gelebileceğini bilen bir çocuk. İlk iki katman zamanla gevşer. Üçüncüsü hep kalır.

Tek bir uygulama her şeyi çözmez. Filtre, çocuğun arkadaşının telefonunda çalışmaz. Yaş sınırı da yalan beyanla aşılabilir. Bu yüzden ayarları yaparken asıl hedefin şu olduğunu unutma: çocuğun bir sorunla karşılaştığında bunu senden saklamasın.

Yaşa göre neler yapmalısın?

Yaşa göre koruma, küçük yaşta tam kontrolden ergenlikte güvene dayalı ortak kurallara doğru ilerler. Aşağıdaki tablo üç yaş grubu için ana çerçeveyi veriyor.

0-6 yaşta ekran süresi ve içerik senin kararındır. 7-12 yaş en riskli geçiş dönemidir. Çocuk oyun içi sohbetle yabancılarla ilk kez karşılaşır ama tehlikeyi henüz tartamaz. 13-17 yaşta ise kontrolü yavaş yavaş devredersin. Gizli takip burada güveni bozar.

Türkiye'de hangi ücretsiz araçlar var?

Türkiye'de ebeveynler için en temel ücretsiz araçlar BTK'nın Güvenli İnternet Hizmeti, Güvenli Web rehberleri, İhbar Web ve ALO 141 hattıdır. Hepsi Güvenli İnternet Merkezi çatısı altında.

BTK Güvenli İnternet Hizmeti nasıl çalışır?

Güvenli İnternet Hizmeti, internet servis sağlayıcılarının ücretsiz sunduğu, zararlı içeriği ağ düzeyinde süzen bir erişim seçeneğidir. İki profili var:

• Çocuk Profili: Beyaz liste mantığıyla çalışır. Yalnız uzman kontrolünden geçmiş sitelere erişilir. Sohbet ve sosyal medya kapalıdır.
• Aile Profili: Kara liste mantığıyla çalışır. Zararlı sitelerin listesi engellenir, geri kalanı açıktır. İstersen oyun, sosyal medya ve sohbet kategorilerini de kapatabilirsin.

Başvuruyu servis sağlayıcının internet sitesinden, çağrı merkezinden ya da kısa mesajla yaparsın. Kısa mesajda "GUVENLI COCUK" ya da "GUVENLI AILE" yazıp abonelik numaranı eklersin. Mesaj numarası sağlayıcıya göre değişir, güncel listesi guvenlinet.org.tr adresinde. Profili istediğin zaman ücretsiz değiştirebilir ya da kapatabilirsin.

Bir sınırı bil. Hizmet aboneliğe bağlıdır. Ev internetinde açtığın filtre, çocuk mobil veriye ya da başka bir ağa geçince devreden çıkar.

İhbar Web ve ALO 141 ne işe yarar?

İhbar Web, internetteki suç içeriğini bildirdiğin resmî ihbar merkezidir. Listede çocukların cinsel istismarı, intihara yönlendirme, müstehcenlik, yasa dışı bahis ve kumar gibi on suç başlığı var.

ALO 141 Güvenli İnternet Bilgi Destek Hattı ise danışma hattıdır. BTK'nın Temmuz 2026 açıklamasına göre hat bugüne kadar yaklaşık 460 bin çağrıyı karşıladı. Yazılı soru sormak istersen İnternet Yardım Merkezi'ni (internetyardim.org.tr) kullanabilirsin. Dijital oyunlar için de Güvenli Oyna (guvenlioyna.org.tr) platformu var.

Google Family Link nasıl kurulur?

Google Family Link, Android telefonlarda ve Chromebook'larda çocuğun hesabını senin telefonundan yönettiğin ücretsiz ebeveyn denetimi uygulamasıdır. Kurulum için şu adımları izle:

1. Kendi telefonuna Family Link uygulamasını indir. Android 6.0 ya da üstü, iOS 16 ya da üstü veya Android uygulamalarını çalıştıran bir Chromebook gerekir.
2. Uygulamadan çocuğun için bir Google Hesabı oluştur. Bu yol 13 yaşın ya da ülkendeki yaş sınırının altındaki çocuklar için.
3. Yönetici olarak 18 yaşını doldurmuş olman ve çocukla aynı ülkede yaşaman gerekir.
4. Çocuğun telefonunda bu hesapla oturum aç ve eşleştirmeyi tamamla.
5. Uygulama indirme ve satın alma onayını aç. Böylece her yeni uygulama önce sana sorulur.
6. Günlük ekran süresi sınırı ve cihazın kapalı kalacağı saatleri belirle.
7. Gerekirse cihazın konumunu görmeyi aç. Bunu çocuğa saklamadan, nedenini anlatarak yap.

Apple Ekran Süresi nasıl kurulur?

Apple'da ebeveyn denetimi, Aile Paylaşımı içindeki bir Çocuk Hesabı ve Ekran Süresi ayarlarıyla kurulur. Apple'ın Eylül 2026 destek sayfasına göre ayarlar artık ebeveynin kendi telefonundan yapılıyor. Adımlar şöyle:

1. Aile Paylaşımı'nı kur ve çocuğun için bir Çocuk Hesabı oluştur. Çocuk hesabını kimseyle paylaşmasın.
2. Kendi telefonunda Ayarlar uygulamasını aç, Aile'ye ve ardından çocuğunun adına dokun.
3. Uygulamalar ve Web Siteleri bölümünde Satın Alma İzni'ni aç. 13 yaş altı çocuklarda bu ayar ve Dolaşma İzni İste varsayılan olarak açık gelir.
4. İzin Verilen Kişiler bölümünde çocuğun kimlerle yazışıp konuşabileceğini seç. Yeni bir kişi için senin onayın gereksin.
5. İletişim Güvenliği'ni aç. Bu özellik çıplaklık ya da şiddet içeren görüntülerin gösterilmesini ve paylaşılmasını önlemeye yardım eder.
6. Süre İzinleri ve Ekran Süresi Zamanlaması ile günlük süreyi ve okul saatlerini ayarla.
7. İçerik ve Gizlilik Sınırlamaları'nda yaşa uygun derecelendirmeyi seç. Ekran Süresi parolası çocuğun telefon şifresinden farklı olsun.

18 yaş altı hesaplarda "Yetişkin Web Sitelerini Sınırla" ayarı zaten açık gelir. Yine de ayarları kurduktan sonra çocuğun telefonunda bir kez dene.

Sosyal medya için yaş sınırı kaç?

Türkiye'de 1 Kasım 2026'dan itibaren sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremeyecek. Platformların kendi kuralları ise uzun süredir en az 13 yaş istiyor.

Yasal dayanak, 1 Mayıs 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan 7578 sayılı Kanun. Kanun, 5651 sayılı İnternet Kanunu'na şu yükümlülükleri ekledi:

• Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaş altına hizmet sunamaz ve bunun için yaş doğrulama dâhil önlem alır.
• 15 yaşını doldurmuş çocuklara ayrıştırılmış, çocuklara özgü bir hizmet sunar.
• Ebeveyn kontrol araçları sunar. Bu araçlar hesap ayarlarını, ücretli işlemlerde ebeveyn onayını ve kullanım süresinin sınırlanmasını kapsar.
• Oyun platformları yaşa göre derecelendirilmemiş oyun sunamaz ve ücretli işlemler için ebeveyn kontrolü sunar.

Bu hükümler yayımdan altı ay sonra yürürlüğe giriyor. Yaş doğrulamanın pratikte nasıl yapılacağı ise hâlâ netleşiyor. Platform tarafında TikTok, Snapchat ve YouTube'un kullanım şartları açıkça en az 13 yaş istiyor. YouTube'da daha küçük çocuklar ancak ebeveynin açtığı denetimli kullanımla ya da YouTube Kids ile izleyebilir.

Yasa, ebeveynin işini bitirmiyor. Çocuk yaşını yanlış yazabilir ya da senin hesabını kullanabilir. Yasağı bir başlangıç çizgisi gibi gör. Asıl koruma evde konuşulan kurallarda.

Oyun platformlarında hangi riskler var?

Oyun platformlarındaki başlıca riskler yabancılarla sohbet, oyun parası dolandırıcılığı, kontrolsüz harcama ve yaşa uygun olmayan içeriktir. TÜİK verisine göre 2024'te 6-15 yaş çocukların yüzde 74'ü dijital oyun oynuyor.

• Sohbet: Tanımadığı biri oyun içinde arkadaş olur, sonra konuşmayı başka bir mesajlaşma uygulamasına taşımak ister. Bu geçiş tek başına bir alarm işaretidir.
• Oyun parası dolandırıcılığı: "Bedava oyun parası" ya da nadir eşya vaat eden siteler hesap şifresini veya hediye kartı kodunu ister. Çocuk hem hesabını hem parayı kaybeder.
• Harcama: Oyun içi satın alma birkaç dokunuşla yapılır. Satın alma onayını mutlaka aç.
• İçerik: PEGI etiketi oyunun yaş uygunluğunu 3, 7, 12, 16 ve 18 kategorileriyle gösterir. Etikete bak, oyunu bir kez birlikte oyna.

Türkiye'de Roblox Ağustos 2024'te, Discord Ekim 2024'te mahkeme kararıyla erişime kapatıldı. Çocuklar bu tür platformlara VPN ile girmeye çalışabilir. Yasaklı bir uygulamayı kullanan çocuk, sorun yaşadığında sana gelmekten daha çok çekinir. Bu yüzden yasaktan önce nedenini konuş.

Sahte bağlantılar oyunlara da gelir. "Hediye kazandın" mesajlarının mantığını sahte SMS rehberimizde anlattık. Aynı işaretleri çocuğuna da öğret.

Grooming nedir, nasıl fark edilir?

Grooming, bir yetişkinin çocukla internette güven kurup onu cinsel istismara hazırlaması sürecidir. Genelde yavaş ilerler ve çocuk çoğu zaman kandırıldığını fark etmez.

Şu işaretlere dikkat et:

• Çocuğun hiç tanımadığın bir "çok iyi arkadaşı" olur ve ondan söz etmekten kaçınır.
• O kişi oyun parası, hediye ya da ilgi verir, karşılığında gizlilik ister.
• "Ailene söyleme" ya da "bu bizim sırrımız" gibi cümleler kurulur.
• Konuşma kayıt tutulmayan ya da mesajları silinen uygulamalara taşınır.
• Fotoğraf, video ya da kamerayı açma isteği gelir.
• Çocukta ani gizlilik, telefonu saklama ve ruh hâli değişiklikleri görülür.

Böyle bir durumda çocuğu suçlama. Hesapları ve mesajları silme, ama müstehcen bir görüntüyü kimseye iletme ve kaydetme. Hemen İhbar Web'e bildir, acil durumda 112'yi ara. Türk Ceza Kanunu'nun 103. maddesi çocukların cinsel istismarını ağır cezayla düzenler.

Siber zorbalığa karşı ne yapmalısın?

Siber zorbalık, bir çocuğun internette tekrar tekrar alay, tehdit, dışlama ya da utandırıcı paylaşımla hedef alınmasıdır. Çocuk çoğu zaman bunu telefonunun elinden alınacağı korkusuyla saklar.

1. Önce dinle. "Telefonunu alacağım" deme. Bu cümle bir sonraki seferde susmayı öğretir.
2. Mesajların ve paylaşımların ekran görüntüsünü al, tarihleriyle sakla.
3. Zorbalık yapan hesabı engelle ve platformun bildirim aracıyla şikâyet et.
4. Okuldan biri dâhilse okul yönetimine ve rehberlik servisine yazılı haber ver.
5. Tehdit, sürekli takip ya da özel görüntülerin yayılması varsa emniyete başvur.

Hukuk da çocuğun yanında. Tehdit TCK 106'da, hakaret 125'te, özel hayatın gizliliğini ihlal 134'te düzenlenir. 2022'de eklenen ısrarlı takip suçu (TCK 123/A), mağdur çocuksa bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörür. Ne yapacağından emin değilsen ALO 141'i ara.

Çocuğunla internet hakkında nasıl konuşmalısın?

Çocuğunla internet hakkında konuşurken amaç yasak listesi okumak değil, kötü bir şey olduğunda ilk sana gelmesini sağlamaktır. Kısa ve sık konuşmalar tek bir uzun "nutuktan" daha etkilidir.

Şu cümleleri kendi dilinle kullanabilirsin:

• "Bir şey seni rahatsız ederse bana söyle. Kızmayacağım, önce birlikte çözeceğiz."
• "İnternette biri senden bir şeyi gizli tutmanı isterse, bu bir alarmdır."
• "Kimse senden fotoğraf, şifre ya da oyun parası istememeli. İsterse bana göster."
• "Paylaşmadan önce düşün: bunu öğretmenin ya da büyükannen görse sorun olur mu?"
• "Hata yaparsan cezayı değil, ne yapacağımızı konuşuruz."

Kuralları yazılı bir aile anlaşmasına dönüştürmek de işe yarar. Ekran saatleri, yatak odasında telefon olup olmayacağı ve yeni uygulama kurma kuralı bu anlaşmada yer alsın. Kurallar senin için de geçerli olsun. Yemekte telefona bakan bir ebeveyn, aynı kuralı çocuğa zor anlatır.

İzleme ile mahremiyet arasında denge nasıl kurulur?

İzleme ile mahremiyet arasındaki denge, çocuğun yaşı büyüdükçe denetimi azaltmak ve her zaman açık olmaktır. Gizli takip uygulamaları güveni yıkar. Çocuk fark ettiğinde de sorunlarını saklamayı öğrenir.

Güvenli Web'in ebeveyn denetim araçları rehberi de aynı noktaya dikkat çekiyor. Önlemler orantılı olmalı ve çocuğun bilgiye erişim hakkını korumalı. Pratikte şunu yap: hangi ayarı neden açtığını çocuğuna söyle. 13 yaşından sonra ayarları birlikte gözden geçir, her yıl biraz daha fazla özgürlük ver.

Mahremiyetin bir de dışa dönük yüzü var. Paylaşılan bir fotoğraf, içindeki konum bilgisiyle evin ya da okulun yerini gösterebilir. Bunun nasıl olduğunu görmek istersen ücretsiz Fotoğraftan Konuma laboratuvarına bak. Çocuğunun hesaplarının sızıntılarda yer alıp almadığını kontrol etmek için şifrem sızdırıldı mı rehberini, hesapları korumak için iki adımlı doğrulama rehberini kullan.

Bir sonraki adım ne?

Bu hafta üç şey yap: ev internetinde Güvenli İnternet profilini seç, çocuğunun telefonunda Family Link ya da Ekran Süresi'ni kur ve akşam yemeğinde beş dakikalık bir internet sohbeti aç. Sonra bunu her ay tekrarla.

Kendi bilgini artırmak istersen ücretsiz Siber Güvenlik Temelleri yolu iyi bir başlangıç. Sahte mesajları birlikte tanımak için 10 yaş üstü çocuklarla Olta oyununu oynayabilirsiniz. Her yanlış kararda nedenini görmek iyi bir sohbet açar.

Kaynaklar

• Güvenli Web, Çocuklar, İnternet ve Ekranlar: 2024 Verileri Ne Söylüyor? (TÜİK 2024 özeti, Ocak 2026).
• Resmî Gazete, 7578 sayılı Kanun (1 Mayıs 2026).
• Güvenli İnternet Hizmeti, profiller ve başvuru.
• BTK, TR-GİM projesi ve Güvenli İnternet Merkezi verileri (27 Temmuz 2026).
• Google, Family Link kurulumu.
• Apple, çocuğunuzun iPhone veya iPad'i için ebeveyn denetimleri (Eylül 2026).
• İhbar Web, İnternet Bilgi İhbar Merkezi.
• Güvenli Web, ebeveyn denetim araçları.