Wordle Sevenlere Siber Güvenlik Bulmacası: Siberle

Wordle oynadıysan kuralları zaten biliyorsun. Siberle aynı mantığı siber güvenlik terimleriyle kurar ve oyun bitince kelimenin ne demek olduğunu da anlatır. Bu yazıda kuralları, kelime havuzunun nasıl seçildiğini ve daha az tahminde bulmanın yollarını, oyunun kaynak kodundan doğrulayarak anlatıyoruz.

Siber güvenlik bulmacası Siberle nasıl oynanır?

Siberle'de günün siber güvenlik terimini altı tahminde bulursun; her tahminden sonra harflerin rengi sana yol gösterir. Oyun Siberle sayfasında tarayıcıda açılır ve hesapsız da oynanır.

1. Sayfayı aç. Izgaradaki kutu sayısı bugünkü kelimenin uzunluğunu gösterir.
2. Aynı uzunlukta bir kelime yaz. Ekrandaki Türkçe Q klavyeyi ya da kendi klavyeni kullanabilirsin.
3. Enter'a bas. Taşlar tek tek döner ve renklenir.
4. Renklere bakarak yeni tahminini kur.
5. Dördüncü tahminden sonra istersen ipucu al. İpucu kelimenin kategorisini ve kısa anlamını gösterir.
6. Bulduğunda ya da altı hakkın bittiğinde cevap kartı açılır.

Renklerin anlamı Wordle'daki gibidir. Ayarlardan yüksek kontrastı açarsan renk körlüğüne uygun renkler gelir, anlam aynı kalır.

Sözlükte olmayan bir kelime yazarsan satır sallanır ve "Listede yok" uyarısı çıkar. Bu tahmin hakkından düşmez. Uzunluğu tutmayan kelime için de aynısı geçerli.

Siberle'nin Wordle'dan farkı ne?

Siberle'nin Wordle'dan en büyük farkı kelimelerin siber güvenlik terimi olması, uzunluğun her gün değişmesi ve oyunun bitince terimi öğretmesidir. Aşağıdaki tablo farkları özetler.

Siberle'de iki ek özellik var. Dördüncü tahminden sonra ipucu alabilirsin. Sınırsız mod ise günün kelimesini bitirdikten sonra açılır ve ücretsiz bir hesap ister. Geçmiş günlerin kelimeleri ve yeni terimler arasından rastgele bir kelime gelir. Bu mod serini etkilemez ve XP getirmez. Yani istediğin kadar antrenman yapabilirsin.

Wordle nereden çıktı?

Wordle'ı yazılım mühendisi Josh Wardle, partneri Palak Shah için yazdı ve Ekim 2021'de herkese açtı. Oyunun adı da Wardle'ın soyadıyla yapılmış bir kelime oyunu.

Oyun inanılmaz hızlı yayıldı. Wikipedia'daki kayıtlara göre 1 Kasım 2021'de 90 kişi oynuyordu. 2 Ocak 2022'de bu sayı 300 binin üstüne çıktı, bir hafta sonra da 2 milyonu geçti. Wardle'ın partnerinin elle ayıkladığı ilk cevap listesinde 2.309 kelime vardı.

The New York Times Company, Wordle'ı 31 Ocak 2022'de satın aldığını duyurdu. Şirketin basın bülteninde fiyat için "düşük yedi haneli", yani bir milyon doların üstünde bir rakam yazıyor. Aynı bültende oyunun ücretsiz kalacağı ve oynanışın değişmeyeceği sözü verildi. Oyun 10 Şubat 2022'de gazetenin sitesine taşındı. Kasım 2022'den beri kelimeleri Tracy Bennett adlı bir editör seçiyor.

Wordle'ın başarısı onlarca dilde uyarlama doğurdu. Şubat 2022'de "Wordles of the World" derlemesi 350 farklı sürüm saymıştı. Türkçede de genel kelimelerle oynanan uyarlamalar var. Siberle ise konuyu daraltıp her günü küçük bir derse çeviriyor.

Türkçe Wordle'larda Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş, Ü nasıl çalışır?

Türkçe Wordle yapmanın en zor kısmı harflerdir, çünkü Türk alfabesinde İngilizceden farklı yedi harf var. Alfabemiz 29 harftir. Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş ve Ü bize özgüdür; Q, W ve X ise alfabede yoktur.

Asıl sorun I ile İ'dir. Microsoft'un .NET belgeleri bu duruma "Türk I'sı sorunu" der. İngilizcede küçük i'nin büyüğü I'dır. Türkçede ise i'nin büyüğü İ, ı'nın büyüğü I'dır. Belgeye göre bu fark yazılımda güvenlik açığına bile yol açabilir. Örnek olarak "file:" ile başlayan adresleri engelleyen bir denetim, Türkçe ayarlı bir sistemde atlatılabilir.

Siberle bu sorunu bilinçli bir kuralla çözer:

• I, İ, ı ve i aynı harf sayılır. Klavyede tek bir I tuşu vardır.
• Ç, Ğ, Ö, Ş ve Ü ayrı harftir. Her birinin kendi tuşu ve kendi rengi olur.
• Şapkalı harfler düzleşir. "â" yazarsan A sayılır.
• Q, W ve X klavyede durur, çünkü cevapların bir kısmı İngilizce terimdir.

Neden böyle? Çünkü İngilizce terimler Türkçe klavyede yazıldığında "PHİSHİNG" gibi biçimlere döner. I ile İ ayrı sayılsaydı, kelimeyi doğru bilen oyuncu yanlış renk görürdü. Oyun bu yüzden ikisini tek harfte birleştirir.

Siberle'de kelime havuzu nasıl seçiliyor?

Siberle'nin cevapları 4 ile 8 harfli siber güvenlik terimleridir ve her birinin yanında bir anlam, kategori ve ilgili öğrenme yolu kayıtlıdır. Cevaplar arasında kavramlar, saldırı türleri, Linux komutları ve bilinen güvenlik araçlarının adları var.

Havuzun işleyişi şöyle:

• Günlük ve Sınırsız modun havuzları ayrıdır. Günlük havuz, yeni başlayan birinin de tanıyabileceği terimlerden seçilir.
• Gün, İstanbul saatine göre gece yarısı değişir. O günün kelimesi bir kez kilitlenir ve havuz bitene kadar tekrar gelmez.
• Zorluk haftaya yayılır. Pazartesi ile çarşamba arası kolay, perşembe ve cuma orta, hafta sonu zor kelimeler hedeflenir.
• Tahmin sözlüğü cevaplardan çok daha geniştir. Genel Türkçe ve İngilizce kelimeleri de kabul eder, ama hangi kelimenin cevap olduğunu işaretlemez.
• Renkleri sunucu hesaplar. Günün kelimesi sayfanın koduna gömülmez.

Kategoriler geniştir: kavram, saldırı, savunma, zararlı yazılım, ağ, kripto, web, bulut, komut, araç, mevzuat ve daha fazlası. Bir gün bir Linux komutu, ertesi gün bir şifreleme kavramı gelebilir.

Siberle'de daha az tahminde nasıl bulursun?

Siberle'de en etkili strateji, ilk tahminde sık harfleri yoklamak, çift harfi hesaba katmak ve kelimenin dilini erken anlamaktır. Aşağıdaki ipuçları günlük havuzun genel yapısından çıkarıldı.

1. Sık harflerle aç. Günlük kelimelerde en sık görülen harfler E, A, I, T ve R'dir. Her biri kelimelerin kabaca yarısında ya da biraz azında geçer.
2. Uzunluğa göre açılış kelimesi seç. 4 harfte ORTA, 5 harfte DAİRE ya da LİTRE, 6 harfte TERAZİ ya da TARİFE, 7 harfte ADRESİN, 8 harfte KRİSTALE iyi başlangıçlardır. Bunların hiçbiri cevap havuzunda değil, yani sana bir şey kaybettirmez.
3. Çift harfi unutma. Günlük kelimelerin yarısından fazlasında aynı harf iki kez geçer. Bir harf yeşil çıktıysa aynı harfin başka bir yerde tekrar edebileceğini düşün.
4. Kelimenin dilini erken yakala. Ç, Ğ, Ö, Ş ya da Ü renklenirse kelime Türkçedir; İngilizce cevaplarda bu harfler hiç olmaz. Q, W ya da X renklenirse kelime büyük ihtimalle İngilizcedir.
5. Kategoriyi düşün. Dört ve beş harfli kelimelerde komutlar ve araç adları sık çıkar. Uzun kelimelerde kavramlar ağır basar.
6. Takılınca ipucunu kullan. Dördüncü tahminden sonra alınan ipucu XP'ni düşürmez. Yalnız paylaşım metninde ipucu kullandığın görünür.
7. Kendini zorlamak istersen zor modu aç. Bu modda açığa çıkan her harfi sonraki tahminde kullanmak zorundasın. Zor modu ilk tahminden önce seçersin ve skorunun yanında yıldızla görünür.

Renk kuralının bir inceliği var. Tahmininde aynı harf iki kez geçiyor ama cevapta bir kez geçiyorsa, yalnız biri renklenir. Önce doğru yerdekiler boyanır, sonra kalanlar soldan sağa.

Seri, XP ve paylaşım nasıl çalışır?

Siberle'de seri, art arda çözdüğün günlük kelime sayısıdır ve yalnız hesapla saklanır. Hesapsız oynarsan tahminlerin tarayıcında durur. Giriş yaptığında aynı günün tahminleri hesabına taşınır.

İstatistik ekranında oynadığın ve çözdüğün oyunları, serini, en iyi serini, tahmin dağılımını ve son 30 günün ortalamasını görürsün. Sıralama hız ödüllendirmez. Süre hiçbir tabloya girmez ve tek tahminde bulmak iki tahmin sayılır. Böylece şansa yaslanan bir tahmin sıralamayı bozmaz.

Paylaş düğmesi "Siberle #12 4/6" gibi bir başlık ve renk ızgarası kopyalar. Metne harf girmez, yani arkadaşına cevabı sızdırmazsın. Zor modda skorun yanına yıldız, süren serin varsa seri sayısı eklenir.

Siberle'deki terimleri nasıl kalıcı öğrenirsin?

Siberle'nin asıl amacı her gün bir terimi kalıcı hâle getirmektir. Cevap kartı bunun için var. Kartta terimin kısa anlamını, kategorisini ve hangi öğrenme yoluna ait olduğunu görürsün.

Bilmediğin bir terim çıktığında şu üç adımı dene:

1. Cevap kartındaki anlamı oku ve kendi cümlenle tekrar et.
2. Terimi siber güvenlik sözlüğünde ara ve örnek kullanımına bak.
3. Kartın işaret ettiği yolda ilgili derse git. Terim bir şifreleme kavramıysa özet, şifreleme ve kodlama farkı dersi iyi bir başlangıçtır.

Oyunda takıldığın terimler birikirse hacker terimleri sözlüğü yazısına göz at. Siberle'yi sevdiysen başka tarayıcı oyunlarını da ücretsiz siber güvenlik oyunları listesinde bulabilirsin.

Yarın gece yarısı yeni bir kelime gelecek. Bugünkünü henüz çözmediysen Siberle'yi aç ve ilk tahminini yap. Terimler ilgini çektiyse Siber Güvenlik Temelleri yolu bu kelimelerin çoğunu derslerle anlatıyor.

Kaynaklar

• The New York Times Company, Wordle satın alma duyurusu (31 Ocak 2022).
• Wikipedia, Wordle maddesi.
• Microsoft Learn, .NET'te dize karşılaştırma ve Türk I'sı sorunu.
• Vikipedi, Türk alfabesi.