Kameram ve Mikrofonum İzleniyor mu? Nasıl Anlaşılır?

Kamera izleniyor mu nasıl anlaşılır sorusunun cevabı, işletim sisteminin sana zaten gösterdiği işaretlerdedir. iPhone'da ve Mac'te renkli nokta, Android'de durum çubuğundaki gösterge, Windows'ta kamera ışığı ve görev çubuğundaki mikrofon simgesi kullanımı anlık bildirir. Geçmişi ayarlardaki kayıtlardan okursun. İşaretler beklenmedik bir uygulamayı gösteriyorsa izni kapatır, kaynağı bulur ve gerekirse temiz kurulum yaparsın.

Kameran ve mikrofonun gerçekten izlenebilir mi?

İzlenebilir, ama çoğu zaman sanıldığı yoldan değil. Güncel işletim sistemleri kamera ve mikrofonu izne bağlar ve kullanım sırasında gösterge çıkarır. Bu yüzden izleme genellikle dört yoldan biriyle olur:

• İzin verdiğin uygulama: Kamera ya da mikrofon iznini bir kez verdiğin uygulama, sen geri alana kadar onu kullanabilir.
• Uzaktan erişim programı: Bir dolandırıcı seni arayıp ekran paylaşımı ya da uzaktan destek programı kurdurur. Bu senaryonun nasıl işlediğini banka çalışanı aradı yazısı anlatıyor.
• Zararlı yazılım: Crack'li program, sahte fatura eki ya da sahte güncelleme ile gelen uzaktan erişim truva atı.
• Takip yazılımı (stalkerware): Telefonuna fiziksel erişimi olan biri, çoğu zaman yakın çevreden biri, gizlice kurar.

Son durum ayrı bir dikkat ister. Takip yazılımını hemen silmek, kuran kişiyi uyarabilir ve delili yok edebilir. Önce güvenliğini planla. Bu konudaki adımlar telefonum hacklendi mi yazısının stalkerware bölümünde.

Bu yazı telefon ve bilgisayara odaklanıyor. Evdeki akıllı TV, ev kamerası ve akıllı hoparlör için ayrı kontroller gerekir. Onları akıllı TV güvenli mi yazısında topladık.

Telefonda kamera izleniyor mu nasıl anlaşılır?

iPhone: Apple'a göre iOS 14 ve sonrasında durum çubuğunda turuncu nokta mikrofonun, yeşil nokta kameranın ya da kamerayla birlikte mikrofonun kullanıldığını gösterir. Denetim Merkezi'ni açtığında üst kısımda hangi uygulamanın kullandığını görürsün. Geçmiş için Ayarlar > Gizlilik ve Güvenlik > Uygulama Gizlilik Raporu'nu aç. Rapor son 7 günde hangi uygulamanın kameraya ve mikrofona ne zaman eriştiğini gösterir. Rapor açıldıktan sonra veri toplamaya başlar.

Android: Android 12 ve sonrasında kamera ya da mikrofon kullanılırken ekranın sağ üstünde gösterge belirir. Bildirim panelini açıp göstergeye dokunursan uygulamanın adını görürsün. Ayarlar > Güvenlik ve Gizlilik > Gizlilik kontrol paneli, Android 12'de son 24 saati, Android 13 ve sonrasında son 7 günü gösterir. Aynı bölümdeki gizlilik denetimlerinde "Kamera erişimi" ve "Mikrofon erişimi" anahtarları, kamerayı ve mikrofonu bütün uygulamalar için tek dokunuşla kapatır.

Erişim kaydında kullanmadığın bir saatte erişim görürsen o uygulamanın iznini kapat. Bütün izinleri sistemli biçimde gözden geçirmek için uygulama izinleri nasıl kontrol edilir rehberini izle.

Bilgisayarda kamerayı ve mikrofonu hangi program kullanıyor?

Windows: Microsoft'a göre cihazında kamera ışığı varsa kamera açıkken ışık yanar. Işık yoksa Windows kamera açılıp kapandığında bildirim gösterir. Bir uygulama mikrofonu kullanırken görev çubuğunun bildirim alanında mikrofon simgesi çıkar. Windows 11'de Ayarlar > Gizlilik ve güvenlik > Kamera ve aynı yoldaki Mikrofon ekranları erişimi olan uygulamaları listeler. Microsoft bir sınır da not eder: masaüstü uygulamaları bu listede her zaman görünmeyebilir. Bu yüzden listede bir şey çıkmaması kesin temizlik anlamına gelmez.

Mac: Apple'a göre menü çubuğunda Denetim Merkezi simgesinin yanındaki turuncu nokta mikrofonun, yeşil nokta kameranın kullanıldığını, mor nokta sistem sesinin kaydedildiğini gösterir. Aynı anda tek nokta görünür. Kamera açıkken yanındaki yeşil ışık da yanar. İzin listesi Sistem Ayarları > Gizlilik ve Güvenlik altındaki Kamera ve Mikrofon bölümlerindedir.

Işık iyi bir ipucudur. Ama her bilgisayarın ışığı donanımla aynı biçimde kilitlediğini varsayma. Harici USB kameraların davranışı da üreticiye bağlıdır.

Tarayıcıda hangi siteler kamera ve mikrofona erişebiliyor?

Görüntülü toplantı, sınav ya da canlı destek için bir siteye bir kez kamera izni verdiysen, o site izni sen kaldırana kadar saklar. Bu izinler işletim sisteminin listesinde tarayıcının adıyla tek satır olarak görünür. Site bazında görmek için tarayıcıya bakarsın.

Chrome'da yol şöyle:

1. Sağ üstteki menüden Ayarlar'ı aç.
2. Gizlilik ve güvenlik > Site ayarları'na git.
3. İzinler bölümünde Kamera'yı, sonra Mikrofon'u seç.
4. Tanımadığın ya da artık kullanmadığın sitenin iznini sil.

Varsayılan ayarı, sitelerin her seferinde izin istediği seçenekte bırak. Böylece her yeni istekte karar sana kalır. Diğer tarayıcılarda da benzer bir site izinleri ekranı bulunur.

Hangi işaretler gerçekten endişe verici?

Tek bir işaret çoğu zaman masumdur. Birkaçı bir araya gelince inceleme zamanıdır.

Tuş kaydedici gibi araçlar kamera kullanmadan da seni izleyebilir. Bilgisayarda yazdıklarının kaydedildiğinden şüpheleniyorsan keylogger nedir yazısına bak.

Uzaktan erişim programı ya da şüpheli yazılım bulursan ne yaparsın?

1. İnternet bağlantısını kes. Uzaktan bağlantı da kesilir.
2. Programı kapat ve kaldır. Windows'ta Görev Yöneticisi'ndeki başlangıç uygulamalarına da bak, tanımadığın kaydı devre dışı bırak.
3. Windows Güvenliği'nde tam tarama başlat.
4. E-posta, banka ve e-Devlet şifrelerini başka, temiz bir cihazdan değiştir.
5. Hesaplarındaki açık oturumları kapat, iki adımlı doğrulamayı aç.
6. Banka hareketlerini kontrol et.

Para çıktıysa önce bankanı resmî müşteri hizmetleri numarasından ara, kartını ya da hesabını kapattır ve işleme itiraz et. Dolandırıcılığa uğradıysan en yakın polis merkezine, jandarmaya ya da Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulun. Kayıtları ve ekran görüntülerini sakla. Zararlı bağlantıyı ve oltalama sitesini USOM'a bildir. Programı indirdiğin bağlantı da bu kapsamdadır.

Zararlı yazılımın açılışta kendini nasıl yeniden başlattığını görmek istersen Açılışta Gelen Misafir saha görevinde bir kalıcılık kaydını bulup temizleyebilirsin.

Kamera kapağı ve diğer basit önlemler işe yarar mı?

Hiçbir önlem tek başına yetmez. Kapak görüntüyü keser, izin yönetimi sesi korur, güncelleme kapıyı kapatır.

Cihaz ele geçirildiyse temiz kurulum nasıl yapılır?

Ciddi şüphede en güvenli yol temiz kurulumdur. Zararlıyı tek tek aramak yerine hepsini silersin.

1. Takip yazılımı şüphen varsa önce delilleri topla.
2. Yalnız fotoğraf ve belgeleri yedekle. Uygulama ve ayar yedeğini geri yükleme.
3. Cihazı fabrika ayarlarına döndür ve işletim sistemini güncelle.
4. Uygulamaları resmî mağazadan yeniden kur.
5. Şifreleri temiz bir cihazdan değiştir ve eskilerini bir daha kullanma.

Birini izinsiz izlemek hangi suçu oluşturur?

Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesi, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan birinin rızası olmadan dinlemeyi ya da kaydetmeyi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır. 134. madde özel hayatın gizliliğini ihlali bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır ve ihlal görüntü ya da ses kaydıyla yapılmışsa cezayı bir kat artırır. Başkasının cihazına izinsiz girmek ise 243. maddeye göre ayrıca suçtur. Bu tür bir durumda delilleri sakla ve şikâyet yoluna git. Fiziksel tehlike varsa 112'yi ara.

Saldırganın nasıl kalıcılık kurduğunu ve olaya ilk müdahaleyi sistemli öğrenmek istersen Siber Güvenlik Temelleri yoluna göz at.

Kaynaklar

• Apple Destek: iPhone durum çubuğundaki turuncu ve yeşil göstergeler
• Android Yardım: Gizlilik kontrol paneli
• Microsoft Destek: Windows kamera, mikrofon ve gizlilik
• Apple Mac Kullanma Kılavuzu: Denetim Merkezi ve kayıt göstergeleri
• Mevzuat Bilgi Sistemi: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu