Siber Güvenlik Proje Fikirleri: Lise, TÜBİTAK ve Bitirme İçin 30 Fikir

Proje fikri aramak, çoğu zaman projeyi yapmaktan zordur. Liste çok, ölçüt az. Bu yazıda 30 fikri seviyeye göre ayırdık, her birine süre ve araç ekledik. Bir de jürinin baktığı yere, yani yönteme odaklandık.

Bir kural baştan geçerli: her fikir izinli ortamda çalışır. Kendi bilgisayarın, kendi ağın, kurduğun sanal lab ya da yarışma platformu. Başkasının sistemini izinsiz denemek suçtur (TCK 243-245). Aşağıdaki fikirlerin hepsi savunma, analiz ve farkındalık odaklıdır.

Hangi seviyede hangi proje seçilmeli?

Siber güvenlik projesinin büyüklüğü, seviyeye göre değişen süreye ve beklentiye bağlıdır. Lise projesi birkaç hafta sürer ve fikri gösterir. TÜBİTAK projesi ölçüm ister. Bitirme projesi ise çalışan bir sistem ve test sonucu bekler.

Süreler yaklaşık değerdir. Okulunun, danışmanının ya da çağrının takvimi belirleyicidir.

İyi bir siber güvenlik projesi nasıl seçilir?

İyi bir siber güvenlik projesi, tek cümleyle sorulabilen ve ölçülebilen bir soruya cevap verir. "Okulumuzda kaç öğrenci aynı parolayı birden çok hesapta kullanıyor?" iyi bir sorudur. "Siber güvenlik üzerine bir proje" ise sorudan çok bir konudur.

Seçerken şu beş adımı sırayla uygula:

1. Bir sorun bul. Okulundan, ailenden ya da kendi telefonundan gelen gerçek bir sorun olsun.
2. Sorunu ölçülebilir yap. "Daha güvenli" yerine "şu testte şu sonucu verir" yaz.
3. Ortamı belirle. Sanal makine, ev laboratuvarı ya da hazır lab. Dışarıya dokunan test yok.
4. Süreyi böl. Araştırma, yapım, test ve rapor için ayrı haftalar ayır.
5. Çıktıyı seç. Çalışan araç, rapor, broşür, oyun ya da kısa video.

Ortamı kurmak için ev laboratuvarı rehberimize bakabilirsin. Kod tarafında Python başlangıç yazısı iyi bir temel verir.

Lise için hangi siber güvenlik proje fikirleri uygun?

Lise için en uygun siber güvenlik projeleri, az kurulumla çalışan ve sonucu hemen gösterilebilen projelerdir. Aşağıdaki on fikir bu ölçüte uyar.

Fikir 3 için hazır bir ölçüm aracı da kullanabilirsin. AltaySec Akademi'nin ücretsiz Olta oyununda e-posta, SMS ve site örneklerine "oltalama mı, güvenli mi" diye karar verilir. Sınıfa önce oynatıp puanı not edersen, eğitimden sonra ikinci kez ölçebilirsin.

Daha fazla lise önerisi için lisede siber güvenliğe başlamak yazısına göz at.

TÜBİTAK 2204-A için siber güvenlik projesi olur mu?

Evet, siber güvenlik TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda resmî bir tematik alandır. TÜBİTAK'ın 2025-2026 Lise Proje Rehberi'nde "Siber Güvenlik" ve "Siber Psikoloji" tematik alanlar tablosunda yer alır. "Yazılım" ise ana alanlardan biridir.

Rehber, siber güvenlik başlığı altında kişisel verilerin korunması, bilişim suçları ve kötü amaçlı yazılımlarla mücadele gibi konuları örnek verir. Siber psikoloji başlığında ise siber zorbalık ve dijital bağımlılık geçer. Yani hem kod yazan hem de anket yapan öğrenciye yer var.

2204-A için bilmen gereken resmî bilgiler şöyle:

• TÜBİTAK'ın 28 Ocak 2026 duyurusuna göre 2026 yarışmasına 52.045 öğrenci, 29.739 projeyle başvurdu. 12 bölgeden 1.200 proje bölge sergisine çağrıldı.
• 2027 dönemi başvuruları 23 Eylül 2026'da açıldı, 4 Ocak 2027 saat 17.30'da kapanıyor.
• Bir projede en çok üç öğrenci olabilir. Danışman zorunlu değil, en çok bir danışman yazılabilir.
• Başvurunun son gününde 20 yaşını doldurmamış olmak gerekiyor.

Rehberin yazılım projeleri bölümü önemli bir uyarı yapar: proje yalnız ürüne değil, ürünü ortaya çıkaran sürece ve bulgulara da odaklanmalı. Başka bir yazılımın birebir ya da çok küçük farkla kopyası "önemli bir ihlal" sayılır. Bu yüzden her fikrin bir hipotezi ve ölçümü olmalı.

Anket ve deney içeren projelerde etik kuralları atlama. Lise Proje Rehberi, katılımcıların gönüllü onayını ve 18 yaş altı öğrencilerle çalışırken veli onay belgesini zorunlu sayar. Araştırma bir kurumda yapılacaksa kurumdan önceden izin alınmalı. İsim, adres gibi bilgiler yalnız araştırma için kullanılır, kimseyle paylaşılmaz.

Üniversitede TÜBİTAK 2209-A ile siber güvenlik projesi nasıl yapılır?

TÜBİTAK 2209-A, lisans ve ön lisans öğrencilerinin danışman eşliğindeki araştırma projelerini en çok 12 ay ve en çok 12.000 TL ile destekler. Bilgiler TÜBİTAK'ın 2209-A sayfasındaki 2026 çağrısından alındı.

• Başvuru bireysel ya da ekip olarak yapılabilir. Yürütücü dışında en çok 4 proje ortağı olabilir.
• 2026 çağrısında başvuru ve danışman onayı 7 Ekim ile 11 Kasım 2026 arasında. Kuruluş e-imzası 16-23 Kasım 2026 arasında.
• Bütçeye makine, sarf malzeme, seyahat ve hizmet alımı girebilir. Kongre, yayın, konaklama ve gündelik giremez.
• Açıköğretim ve hazırlık sınıfı öğrencileri yürütücü ya da ortak olamaz.

Yukarıdaki 11-20 numaralı fikirler, ölçeği büyütülerek 2209-A için de uygundur. Örneğin SMS sınıflandırıcısını birkaç model arasında karşılaştırmaya çevirebilirsin.

Bitirme projesi için hangi fikirler seçilmeli?

Bitirme projesi, gerçek bir ihtiyaca cevap veren bir sistem kurar ve onu test eder. Gereksinim, tasarım, uygulama, test ve sınırlılıklar bölümleri beklenir.

Araç yazan projelerde (26, 29) kapsamı dar tut. Testi yalnız kendi kurduğun uygulamaya uygula. Log ve SIEM fikirleri için Blue Team yolu ders ve lab altyapısı verir.

Fikri seçtim, nasıl başlarım?

Fikri seçtikten sonra ilk iş, bir sayfalık proje özeti yazmaktır. Özet sorunu, hedefi, yöntemi, ölçümü ve takvimi içerir.

1. Eksik olduğun temeli kapat. Temeller yolu ağ, web, Linux ve kriptografi temellerini ücretsiz verir.
2. Kapsam çiz. Neyi yapacağını ve neyi yapmayacağını yaz.
3. Ortamı kur. Kurulumu ekran görüntüsüyle kaydet.
4. İlk haftada küçük bir prototip çıkar. Çalışan küçük prototip, çalışmayan büyük plandan iyidir.
5. Her ölçümü tarihiyle kaydet.
6. Raporu her hafta bir paragraf büyüt, son güne bırakma.

Jüri ve danışman neye bakar?

Jüri ve danışman çoğunlukla özgünlüğe, yönteme ve sonuçların tutarlılığına bakar. Ölçütler çağrıdan çağrıya değişir, o yüzden kendi çağrının rehberini oku.

Güçlü bir projede genelde şunlar bulunur:

• Net bir problem tanımı ve neden önemli olduğu
• Daha önce yapılanlarla kısa bir kıyas (alan yazın)
• Ölçülebilir yöntem ve tekrarlanabilir sonuç
• Etik ve yasal sınırların açıkça yazılması
• Sınırlılıklar: projenin neyi çözmediğini dürüstçe söylemek

Bitirdiğin projeyi göstermek için portfolyo hazırlama yazısı işine yarar.

Sonraki adım ne olmalı?

Bir fikri seç, tek cümlelik bir soruya indir ve ilk prototipi bir haftada çıkar. Parola ya da şifreleme fikri seçtiysen Kriptografi Temelleri dersiyle başla. Isınmak için Arena'da bir görev çöz ve notlarını proje günlüğüne ekle.

Kaynaklar

• TÜBİTAK, 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması sayfası
• TÜBİTAK, 2204-A ön değerlendirme sonuçları duyurusu (28 Ocak 2026)
• TÜBİTAK, Lise Proje Rehberi 2025-2026 (PDF)
• TÜBİTAK, 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
• Türk Ceza Kanunu (5237), madde 243-245