Siber Güvenlik Afişi: Okula Asılacak 8 Afiş Fikri ve Metni

Okul panosu için siber güvenlik afişi hazırlıyorsan aşağıda kullanıma hazır sekiz fikir var. Her birinde başlık, slogan, alt metin ve görsel önerisi bulacaksın. Sloganları bu yazı için biz yazdık. Yine de en iyi afiş, fikri alıp kendi cümlenle yeniden yazdığın afiştir.

Ekim ayı, siber güvenlik farkındalık ayı olarak kutlanır. ABD'de bu ayı yürüten CISA, herkes için dört temel davranış önerir: oltalamayı tanıyıp bildirmek, güçlü parola, çok adımlı doğrulama ile parola yöneticisi ve yazılım güncellemesi. Aşağıdaki afişlerin ilk dördü bu dört davranışa, son dördü okul hayatına odaklanır.

Siber güvenlik afişinde hangi konular işlenebilir?

Bir okul afişinde en çok işe yarayan konular parola, oltalama, iki adımlı doğrulama, güncelleme, siber zorbalık, dijital ayak izi, QR kod tuzağı ve bilişim etiğidir. Her afiş tek bir konuyu ve tek bir davranışı anlatmalı.

Okula asılacak 8 afiş fikri nelerdir?

Sekiz afiş fikrinin her biri tek bir riski ve ona karşı tek bir davranışı anlatır. Alt metinler kısa tutuldu, afişe olduğu gibi yazılabilir.

Afiş 1: Parolan anahtarındır

• Başlık: Parolan Anahtarındır
• Slogan: Şifreni yazdığın kâğıt, paspasın altındaki anahtardır.
• Alt metin: Her hesaba ayrı, uzun bir parola seç. Parolanı arkadaşınla bile paylaşma. Hatırlamakta zorlanıyorsan ailenle birlikte bir parola yöneticisi kur.
• Görsel önerisi: Kapı önünde bir paspas, altından bir anahtar ve üzerinde parola yazılı küçük bir kâğıt görünüyor.

Afiş 2: Yem tatlı, olta keskin

• Başlık: Tıklamadan Önce Dur
• Slogan: Yem tatlı, olta keskin.
• Alt metin: "Bedava oyun parası", "Hediye çeki kazandın", "Hesabın kapanacak". Acele ettiren mesaj çoğu zaman sahtedir. Bağlantıya tıklamadan önce bir büyüğüne göster.
• Görsel önerisi: Olta ucunda parlayan bir hediye kutusu ya da oyun parası, altında bir balık yerine bir telefon.

Afiş 3: İkinci kilit

• Başlık: Kapına İkinci Kilidi Tak
• Slogan: Parolan çalınsa bile kapın açılmasın.
• Alt metin: İki adımlı doğrulama, parolaya ek bir kod ister. Kodu yalnız sen görürsün. O kodu isteyen herkes, adı ne olursa olsun, dolandırıcıdır.
• Görsel önerisi: Bir kapıda iki ayrı kilit. Birinin üstünde yıldızlarla gizlenmiş parola, diğerinin üstünde altı haneli bir kod.

Afiş 4: Güncellemeyi erteleme

• Başlık: "Sonra" Deme
• Slogan: Kapıyı şimdi kapat.
• Alt metin: Güncellemeler, kötü niyetli kişilerin bildiği açıkları kapatır. Telefonda, bilgisayarda ve oyun konsolunda otomatik güncellemeyi aç.
• Görsel önerisi: Ekranda "Şimdi güncelle / Sonra hatırlat" kutusu. "Sonra" düğmesinin arkasında aralık duran bir kapı.

Afiş 5: Ekranın öbür tarafı

• Başlık: Söz Uçar, Ekran Görüntüsü Kalır
• Slogan: Yazdığın her söz, birinin ekranına düşer.
• Alt metin: İnternette alay etmek, tehdit etmek ya da izinsiz fotoğraf paylaşmak zorbalıktır. Zorbalığa uğrarsan cevap verme, ekran görüntüsü al ve rehber öğretmenine anlat.
• Görsel önerisi: Bir telefon ekranında beliren mesaj balonu, ekranın öbür tarafında yüzü görünmeyen, başı eğik bir öğrenci silueti.

Afiş 6: Dijital ayak izi

• Başlık: İzin Sen Bırakırsın
• Slogan: Bugünkü paylaşım, yarınki iz.
• Alt metin: Konumunu, okulunu ve ev adresini herkese açık paylaşma. Silinen gönderinin bile ekran görüntüsü alınmış olabilir. Hesabını "gizli" yapmayı düşün.
• Görsel önerisi: Kumda ayak izleri, her izin içinde küçük bir simge: konum iğnesi, okul binası, ev.

Afiş 7: QR kod tuzağı

• Başlık: Okutmadan Önce Bak
• Slogan: Her kare bir kapı değildir.
• Alt metin: Bir afişin üstüne yapıştırılmış QR kod seni sahte bir siteye götürebilir. Okuttuktan sonra açılan adresi kontrol et. Kart bilgisi ya da şifre isteyen sayfayı hemen kapat.
• Görsel önerisi: Bir duvar afişinde iki QR kod, biri asıl, diğeri üstüne sonradan yapıştırılmış ve kenarı kalkmış bir etiket.

Afiş 8: Merak ve izin

• Başlık: Merak, İzin Yerine Geçmez
• Slogan: Başkasının kapısı, senin anahtarınla açılmaz.
• Alt metin: Başkasının hesabına, telefonuna ya da sistemine izinsiz girmek Türkiye'de suçtur (TCK 243-245). Siber güvenliği öğrenmek istiyorsan bunun için kurulmuş lab ve oyunları kullan.
• Görsel önerisi: Kilitli bir kapının önünde duran öğrenci, elinde soru işareti biçiminde bir anahtar. Yanında açık duran ve "Lab" yazan ikinci bir kapı.

İyi bir siber güvenlik afişi nasıl tasarlanır?

İyi bir siber güvenlik afişi, koridordan geçen birinin üç saniyede okuyup anlayacağı kadar sade olur. Bir afiş, bir mesaj, bir davranış kuralını unutma.

1. Boyutu seç. Okul panosu için A3, sınıf kapısı için A4 yeterlidir.
2. Sloganı en büyük yazı yap. Uzaktan okunacak kadar büyük ve kalın olsun.
3. Alt metni 30 kelimenin altında tut. Üç kısa cümle yeter.
4. Tek bir ana görsel kullan. Kalabalık kolaj mesajı boğar.
5. Yazı ile arka plan arasında güçlü renk farkı bırak. Koyu zemin üstüne açık yazı ya da tersi.
6. Alt köşeye okul adını, sınıfını ve kaynağını yaz.

Kapüşonlu "hacker" ve yeşil kod yağmuru görsellerinden kaçın. Hem gerçeği yansıtmaz hem de her afişte görülen bir kalıptır. Gündelik hayattan bir nesne (anahtar, kapı, olta, ayak izi) çok daha akılda kalır.

Afiş performans görevi olarak nasıl değerlendirilir?

Afiş, MEB Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi programında performans görevi olarak önerilen bir çalışmadır. Programın 5. sınıf "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik" temasında öğrencilerden afiş hazırlamaları ya da bilişim etiği üzerine senaryo canlandırmaları istenebileceği yazar.

Programa göre performans görevi şu ölçütlerle değerlendirilebilir:

Öğretmen bu ölçütleri dereceli puanlama anahtarına ya da kontrol listesine çevirebilir. Siber güvenlik temasının diğer başlıkları için ortaokul öğrencileri için siber güvenlik yazımıza bakabilirsin.

Afişte hangi görselleri kullanabilirsin?

Afişte en güvenli seçenek kendi çizdiğin, kendi çektiğin ya da kullanım izni açıkça verilmiş görsellerdir. İnternetten bulduğun her görsel serbestçe kullanılamaz.

• Kendi çizimin ya da fotoğrafın: Her zaman kullanılabilir.
• Açık lisanslı görsel: Lisansın ne istediğine bak. Bazıları yalnız kaynak gösterilmesini ister.
• Yapay zekâ ile üretilen görsel: Öğretmenine sor ve afişin köşesine "görsel yapay zekâ ile üretildi" yaz.
• Gerçek bir kurumun logosu ya da gerçek bir kişinin fotoğrafı: Kullanma.

1. sınıf programındaki telif hakkı ve lisans türleri konusu tam olarak bunu anlatır. Afiş hazırlamak, bu konuyu uygulamalı öğrenmenin iyi bir yolu.

Afişten sonra ne yapılabilir?

Afiş panoya asıldıktan sonra konuyu bir etkinlikle pekiştirmek, mesajın kalıcı olmasını kolaylaştırır. Afişleri sınıfta sunmak ve kısa bir oyun oynamak iyi bir kapanıştır.

Sınıf sunumu için hazır 12 slaytlık sunum taslağımızı kullanabilirsin. AltaySec Akademi'nin ücretsiz oyunlar sayfasında sınıfça oynanabilecek seçenekler var. Örneğin oltalama afişini hazırlayan grup, Olta oyununda sahte mesajları güvenli olanlardan ayırmayı deneyebilir.

Kaynaklar

• CISA, Cybersecurity Awareness Month
• MEB, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, PDF)
• Türk Ceza Kanunu (5237), madde 243-245