Fotoğraftan konum çıkarma

Beyaz Vadi Lojistik 6 Ekim 2026 öğleden sonra sosyal medya hesabında yeni deposunu duyurdu. Paylaşımdaki fotoğrafta bir yükleme rampası, iki kamyon, bir aydınlatma direği ve arkada beton bir su kulesi görünüyor. Fotoğrafta konum etiketi ya da şehir adı yok.

Şirketin güvenlik ekibi bir soru soruyor: bu kareye bakan biri depoyu bulabilir mi, bulursa başka ne öğrenir? Cevabı bulmanın yolu, meraklı birinin yapacağı işi önce kendin yapmaktır. Görüntüdeki ipuçlarını tek tek okur, her birinin haritayı ne kadar daralttığını yazarsın.

Önce eleme mantığını kuracak, sonra metin, plaka, gölge ve harita verisiyle adayları daraltacaksın. En sonda sonucu doğrulayacak ve kurumun bu sızıntıyı nasıl kapatacağını göreceksin.

Konum çıkarma bir eleme işidir. Tek bir ipucu yeri nadiren söyler, ama her ipucu haritanın bir parçasını dışarıda bırakır. İşi kaba katmandan ince katmana doğru yürütürsün: yarım küre, ülke, bölge, şehir, sokak ve en sonda tek bir yapı.

Sıra önemlidir. Sokak düzeyinde bir ayrıntıyla başlarsan benzerini dünyanın her yerinde bulursun ve arama dağılır. Kaba katman ise ucuzdur.

Gölgenin yönüne ya da tabelanın diline bakmak birkaç saniye sürer ve aday alanı kıtadan ülkeye indirir. Her ipucunu bir deftere yazarsın: ne gördün, ondan ne çıkardın, bu çıkarıma ne kadar güveniyorsun. Defter düşünceni düzenler. Sonradan yanıldığın satırı da onunla bulursun.

ELEME DEFTERİ: Beyaz Vadi depo fotoğrafı (paylaşım 6 Ekim 2026)
İpucu           Gözlem                           Çıkarım                    Güven
Gölge yönü      kuzeye düşüyor, hafif batıya     kuzey yarım küre           yüksek
Gölge / direk   3,6 m / 4,0 m = 0,9              güneş yüksekliği ~48°      orta
Tabela          Türkçe, "Yükleme Rampası 3"      Türkiye                    yüksek
Telefon         0242 ile başlıyor                Antalya alan kodu          orta
Plaka           07 ile başlıyor, solda mavi TR   Antalya kaydı              düşük
Bitki örtüsü    kızılçam, zakkum                 Akdeniz kıyı kuşağı        orta
Arka plan       beton su kulesi                  harita sorgusu için çapa   orta
ARA SONUÇ       Antalya çevresi, sanayi alanı; açık aday sayısı: 3

Defterin son sütunu en çok atlanan sütundur. Gölge yönü fizik kuralına dayanır, güveni yüksektir. Plaka ise aracın nerede kayıtlı olduğunu söyler, nerede durduğunu değil.

Antalya plakalı bir kamyon İstanbul'daki bir depoda da yük alır. Plaka satırı bu yüzden düşük güvenle yazılır ve tek başına karar verdirmez. Aday listesini de en az üç seçenekle tutarsın.

İlk aklına gelen şehre kilitlenirsen uymayan ipuçlarını görmezden gelmeye başlarsın. Bu hataya erken kilitlenme denir. Bir aday ancak kanıtla elenir, sezgiyle değil.

Gölge ilk ve en güvenilir fiziksel ipucudur. Güneş gün içinde doğudan batıya bir yay çizer ve öğle anında en yükseğe çıkar. Yengeç Dönencesi'nin (23,44° K) kuzeyinde güneş öğlende her zaman güneydedir, bu yüzden öğle gölgesi kuzeye düşer. Oğlak Dönencesi'nin güneyinde güneş öğlende kuzeydedir ve gölge güneye düşer.

İki dönence arasında güneş yılın bir bölümünde baş ucunun kuzeyinden, bir bölümünde güneyinden geçer. Türkiye yaklaşık 36° ile 42° kuzey enlemleri arasında durur. Türkiye'de öğle gölgesi bu yüzden daima kuzeye bakar. Sabah gölge batıya, akşamüstü doğuya uzanır.

Peki fotoğrafta kuzeyin nerede olduğunu nereden bilirsin? Görüntüde pusula yoktur, yönü başka bir sabit öğeden çıkarırsın. Uydu çanakları iyi bir pusuladır, çünkü bir bölgedeki çanakların çoğu aynı uyduya bakar. Depo fotoğrafında çatıdaki çanakların ağzı kameraya dönük.

Çanaklar güneye yakın bir yöne baktığına göre kamera kabaca kuzeye bakıyor. Direğin gölgesi kameradan uzağa ve biraz sola uzanıyor. İki bilgi birleşince gölgenin kuzeyin biraz batısına düştüğünü söylersin. Sonuç: kuzey yarım küre ve öğleye yakın bir saat.

Metin ikinci güçlü ipucudur. Alfabe önce dil ailesini, özel harfler sonra dili ayırır. Tabelada ğ, ş ve noktasız ı görüyorsan Türkçe ya da Azerbaycan Türkçesi okuyorsun. Azerbaycan alfabesinde ə harfi vardır, Türkçede yoktur.

Depo fotoğrafındaki 'Yükleme Rampası 3' yazısı bu yüzden Türkiye'yi gösterir. Telefon numarası daha dar bir bilgi verir. Türkiye'nin ülke kodu +90'dır ve sabit hatlarda alan kodu ili söyler. Kapının yanındaki levhada 0242 ile başlayan bir numara var.

0242 Antalya'nın alan kodudur. Yine de bir levha her zaman yereli anlatmaz. Zincir mağazalar genel merkezin numarasını da asabilir.

Plaka biçimi ülkeyi hızlı ayırır. Türk plakası beyaz zemin üstüne siyah yazıdır ve solda TR harfli mavi bir şerit taşır. İlk iki hane il kodudur ve 01 ile 81 arasında değişir. Ardından bir ile üç harf, sonra iki ile dört rakam gelir.

07 Antalya'nın, 34 İstanbul'un kodudur. Ama plaka aracın kayıtlı olduğu ili söyler, durduğu yeri değil. Bir nakliye şirketinin kamyonları başka bir ilde kayıtlı olabilir. Yol levhaları da yardımcı olur.

Türkiye'de otoyol levhaları yeşil zeminlidir. Devlet yolları D harfiyle başlayan üç haneli numara taşır.

Mimari, altyapı ve bitki örtüsü tek başına zayıf, birlikte güçlü ipuçlarıdır. Kızılçam Türkiye'nin Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın bir ağaçtır. Zakkum ve palmiye de sıcak kıyı iklimini düşündürür, ama süs bitkisi olarak her yere dikilebilir. Elektrik direğinin malzemesi, bordür taşının deseni ve levhanın biçimi bölgeden bölgeye, hatta belediyeden belediyeye değişir.

Arka plandaki dağ silueti ise bazen tek başına çözüm getirir. PeakFinder gibi araçlar bir noktadan görünen dağ panoramasını çizer. Fotoğraftaki siluet bu çizimle örtüşüyorsa bakış noktası birkaç kilometreye iner.

Gölgenin yönü yarım küreyi, boyu ise güneşin ne kadar yüksekte olduğunu söyler. Dik duran bir cisim, gölgesi ve güneş ışını bir dik üçgen kurar. Cismin boyu dik kenarlardan biri, gölgenin boyu öbürüdür.

Güneşin yükseklik açısının tanjantı, cismin boyunun gölgenin boyuna oranıdır. Fotoğrafta boyu bilinen bir referans ararsın. Kapı yüksekliği, standart bir aydınlatma direği ya da rampa yüksekliği iş görür.

Depo fotoğrafında direğin boyu yaklaşık 4,0 metre, gölgesi yaklaşık 3,6 metredir. Gölge düz zemine düşmeli ve kameraya göre fazla eğik olmamalıdır. Eğimli zemin ve güçlü perspektif oranı bozar.

$ python3 -c "import math; print(round(math.degrees(math.atan(4.0/3.6)), 1))"
48.0

Güneş öğlesinde, güneşin güneyde kaldığı yerde:
  enlem = 90 - yükseklik + güneş sapması
6 Ekim 2026 için güneş sapması: yaklaşık -5,2°
  enlem = 90 - 48,0 + (-5,2) = 36,8° K

Komutu parçalarına ayır. math.atan(4.0/3.6) oranın arktanjantını radyan olarak hesaplar. math.degrees radyanı dereceye çevirir, round sonucu bir basamağa yuvarlar.

İkinci blok bu açıyı enleme bağlar. Güneş öğlesinde güneş tam güneydedir ve yüksekliği üç değere bağlıdır: 90 derece, bulunduğun enlem ve güneşin o günkü sapması. Sapma, güneşin ekvatorun ne kadar kuzeyinde ya da güneyinde durduğunu söyler.

Ekinokslarda sıfırdır, haziranda +23,44, aralıkta -23,44 dereceye ulaşır. 6 Ekim'de güneş ekvatorun biraz güneyindedir. Sonuç 36,8° kuzeydir ve Antalya kuşağına denk gelir.

Bu hesabı kesin sanma. Oranı 0,85 okursan enlem 35,2°, 0,95 okursan 38,3° çıkar. Fotoğraftan ölçülen küçük bir hata haritada yüzlerce kilometrelik bir kuşak açar.

Hesap ayrıca öğle anını varsayar. Gölge kuzeyin biraz batısına düştüğü için fotoğraf güneş öğlesinden kısa süre önce çekilmiştir. Güneş en yüksek noktasına henüz çıkmamıştır.

Öğleye yakın saatlerde yükseklik yavaş değiştiği için hata küçük kalır. Gölge hesabı bu yüzden bir nokta değil, bir kuşak verir. Kuşak öbür ipuçlarıyla kesişince değer kazanır. Burada tabela, telefon kodu ve bitki örtüsü aynı kuşağı gösteriyor.

Hesap ters yönde de çalışır. Yeri biliyorsan saati çıkarırsın. Bu işe kronolokasyon denir, yani görüntünün zamanını gölgeden bulmak.

SunCalc haritada seçtiğin nokta için güneşin o gün izlediği yolu çizer. Bellingcat'in güneş ve gölge rehberi işi birkaç adıma böler.

Önce olası tarihi ve yeri belirlersin. Sonra bu değerleri SunCalc'a girer, güneşin yönünü görüntüdeki gölgeyle karşılaştırırsın. Gölgeden kameranın baktığı yönü çıkarır, gölgesi uymayan yerleri ve saatleri elersin. Depo örneğinde 6 Ekim için gölgenin hem yönü hem boyu 12:00 ile 12:40 arasındaki saatlere uyar.

Oranı açıya çevirmeyi kendin dene. Oran 1 ise gölge cisimle aynı boydadır ve açı tam 45 derecedir. Gölge cisimden kısaysa güneş 45 dereceden yüksektedir, uzunsa alçaktadır.

Oran 0,5 ise açı yaklaşık 63, oran 2 ise yaklaşık 27 derecedir. Bu kaba kural hesap makinesi olmadan bile ilk tahmini verir. Kesin değer için arktanjant alır, sonucu bir derecelik duyarlıkla yazarsın. Fazlası sahte kesinliktir.

Kuşak ve bölge belli olunca harita verisine geçersin. OpenStreetMap gönüllülerin çizdiği açık bir dünya haritasıdır. Haritadaki her nesne etiket taşır.

Etiket bir anahtar ve bir değerden oluşur. Su kulesi man_made=water_tower, depo binası building=warehouse, sanayi alanı landuse=industrial etiketiyle çizilir. Hangi nesnenin hangi etiketle çizildiğini OpenStreetMap wiki'sindeki Map Features sayfası listeler.

Overpass API, bu veriyi salt okunur sorgularla aradığın bir hizmettir. Overpass Turbo ise aynı sorguyu tarayıcıda yazıp sonucu haritada gördüğün arayüzdür. Fotoğraftaki su kulesi burada çapa olur, çünkü nadir bulunan ve haritada kolay seçilen bir yapıdır.

[out:json][timeout:25];
nwr["man_made"="water_tower"](around:3000,36.85,30.70)->.kule;
nwr["building"="warehouse"](around.kule:300);
out center;

Sorguyu satır satır oku. İlk satır çıktıyı JSON biçiminde ister ve sorguya 25 saniye süre tanır.

İkinci satırdaki nwr düğüm (node), yol (way) ve ilişki (relation) türlerinin üçünü birden arar. Su kulesi bazen tek bir nokta, bazen bir alan olarak çizilir. Yalnız node yazarsan alan olarak çizilmiş kuleleri kaçırırsın.

Köşeli parantez etiket süzgecidir. around:3000 verilen enlem ve boylamın 3.000 metre çevresini tarar. Sonuç ->.kule ile ayrı bir kümeye kaydedilir.

Üçüncü satır o kümedeki her kulenin 300 metre yakınındaki depo binalarını bulur. out center alan olarak çizilmiş binalar için merkez noktasını yazar. Çıktıda her aday için tür, kimlik numarası, konum ve etiketler gelir.

Aynı mantığı kod yazmadan da kurabilirsin. Bellingcat'in OpenStreetMap arama aracı, fotoğrafta birbirine yakın görünen nesneleri seçmeni ve aralarındaki en büyük mesafeyi girmeni ister. Araç bu nesnelerin birlikte bulunduğu yerleri haritada işaretler ve sonucu CSV ya da KML olarak verir. İki yolun da ortak bir sınırı vardır: OpenStreetMap eksiktir.

Bir su kulesi hiç çizilmemiş ya da yanlış etiketlenmiş olabilir. Sorgunun boş dönmesi yapının olmadığını göstermez. Boş sonuçta yarıçapı büyütür, etiketi gevşetir ya da başka bir çapaya geçersin.

nwr["man_made"="water_tower"](around:3000,36.85,30.70)->.kule;
nwr["building"="warehouse"](around.kule:300);
out center;

Sorgu üç aday döndürdü. Defteri şimdi güncellersin. Her aday için kuleye uzaklığı, çatı biçimini ve rampa sayısını not edersin. Fotoğrafta rampa numarası 3 görünüyor, demek ki depoda en az üç rampa var.

Tek rampalı aday bu satırla elenir. Kalan iki aday da kuleye yakın ve çok rampalı. İkisini yalnız bu fotoğrafla ayırmak mümkün değil. Ayırmak için bağımsız bir görüntüyle doğrulama yaparsın.

Aday noktayı bulduğunda iş bitmez. Uydu görüntüsünde aynı çatı düzenini, aynı yol geometrisini ve aynı ağaç dizilimini ararsın. Sokak görüntüsü varsa rampanın ve su kulesinin göz hizasındaki ilişkisine bakarsın. Üç bağımsız eşleşme yoksa bulgu 'olası' kalır.

Üçü birlikte tutuyorsa yanılma payı iyice düşer. Depo örneğinde iki adaydan birinin çatısı L biçimlidir. Su kulesine göre konumu da fotoğraftaki açıyla örtüşür. Bu adayı raporda 'doğrulandı' diye yazmadan önce kaynakların çekim tarihlerini de not edersin.

Şimdi savunma tarafına dön. Beyaz Vadi'nin ekibi tek bir duyuru fotoğrafından şunları çıkardı: deponun yeri, rampa sayısı, sahanın düzeni ve fotoğrafın çekildiği saat aralığı. Bu bilgiler tek başına saldırı değildir. Ama fiziksel keşifte ya da sosyal mühendislikte saldırganın işini kısaltır.

Kargo teslimi bahanesiyle sahaya gelen biri hangi rampaya gideceğini önceden bilir. Savunmanın cevabı bir yayın politikasıdır. Tesis fotoğrafı yayımlanmadan önce güvenlik ekibinin gözünden geçer ve her yayında aynı sorular sorulur.

TESİS FOTOĞRAFI YAYIN KONTROLÜ
[ ] Giriş kontrolü, turnike ve kart okuyucu görünmüyor
[ ] Güvenlik kameraları ve kör noktaları seçilmiyor
[ ] Ekran, pano ve vardiya çizelgesi okunmuyor
[ ] Personel kartı, araç plakası ve yüzler bulanık
[ ] Kare, rampa numarası ve saha düzenini gereğinden fazla göstermiyor
[ ] Dosyanın konum ve cihaz alanları temizlendi

Listenin amacı tanıtımı engellemek değildir. Pazarlama ekibi yeni depoyu gösterebilir. Yalnız giriş noktalarını, kameraları ve kişisel verileri kadraj dışında bırakır. Ekip aynı kontrolü geriye dönük de uygular.

Yılda bir kez kurumun eski paylaşımlarını tarar, sızıntı taşıyan görselleri kaldırır ya da yeniden kırpar. Kontrolü kimin yaptığı ve hangi tarihte yaptığı da kayda geçer. Böylece bir sonraki denetimde hangi görselin neden kaldırıldığı bellidir.